Jednostkami naukowymi Akademii są instytuty, zakłady, centra, stacje badawcze, ogrody botaniczne oraz inne jednostki naukowe prowadzące badania naukowe lub prace badawczo-rozwojowe, zwane dalej "badaniami".

Podstawową placówką naukową Akademii jest instytut.

Instytut posiada osobowość prawną.

Do zadań instytutu należy w szczególności prowadzenie badań, kształcenie pracowników naukowych oraz specjalistów o szczególnych kwalifikacjach w określonych dyscyplinach.

Instytut może prowadzić studia doktoranckie i podyplomowe oraz inną działalność z zakresu kształcenia określoną w odrębnych przepisach.

Instytut tworzy się, jeżeli:

• do prowadzenia określonych badań potrzebna jest znaczna koncentracja pracowników naukowych oraz środków badawczych,
• spełnione są warunki wymagane do uzyskania uprawnień do nadawania stopnia naukowego doktora,
• zapewniono odpowiednie lokale, wyposażenie i środki finansowe.

Uchwałę o utworzeniu instytutu podejmuje Prezydium Akademii, na wniosek Prezesa Akademii, po zasięgnięciu opinii właściwego wydziału. Utworzenie instytutu wymaga zgody Prezesa Rady Ministrów, o którą występuje Prezes Akademii po porozumieniu z właściwym Ministrem ds. nauki.

• Jednostki naukowe Polskiej Akademii Nauk
• Pomocnicze jednostki naukowe nieposiadające osobowości prawnej:

Ogród Botaniczny
Zakład Ichtiobiologii i Gospodarki Rybackiej